Tanju Taşçılar, 19 Nisan 2002
doc uC001-190402
Normal hayatta onlu sistem kullanılır. Yani kullandığımız
rakamlarda her basamakta 0'dan 9'a kadar 10 rakam yer alır. Bir yüksek değerli basamak, yani soldaki
basamak bir öncekinin 10 katı değerdedir.
İşlemciler dünyasında 8 bit bir bayt oluşturur. Bu şekilde bir bayt 0'dan 255'e kadar değer
alabilir. Pratikte bir bayttan daha uzun rakamlar da kullanılır. Bunların düzgün görünebilmesi
için bir basamakta 4 bite karşılık gelecek 16 değer görüntülenmesi çözümüne gidilmiştir. Bu durumda
4 bit ile 0'dan 15'e kadar olan rakamları kullanmamız gerekmektedir. Bunun çözümü olarak da
9'dan sonra A, B, C, D, E ve F ile belirtilen rakamlar kullanılır. Bu şekilde de 1 bayt
00'dan FF'e kadar değerler alır. Bu notasyona Hexadecimal - Onaltılı denir. Mikroişlemci alanında
bu notasyon standarttır.
Onlu sistemden farklı olarak her basamak 0'dan 15'e kadar değere sahip olurken, bir soldaki
yani daha değerli olan basamak öncekinin 16 katı değere sahiptir.
Mikroişlemcilerin programlama dili olan assembler dilinde bu notasyon genellikle
varsayılan değer olarak ayarlanır.
Bu durumda ayrıca belirtilmeyen sayılar hex sayı olarak değerlendirilir. Microchip MPAsm için
kullanılan sistemde hex varsayılan değerdir. Diğer sayı sistemiyle sayıları göstermek için ise;
desimal için d'10' veya .10, binary için B'00001010' belirteçleri kullanılır.
Diğer bazı sistem ve programlama dillerinde hex değerler önüne $ işareti konularak kullanılır. Bu
sistemi kullanan bazı uygulamalar Motorola Assambler'i, Unix bazlı sistemler ve Delphi'dir.
Dikkat!...
Varsayılan değer hex olsa bile, eğer sayı A'dan F'ye kadar olan bir harf ile başlıyorsa sayının
önüne 0 eklemek gereklidir. Aksi halde assemler bu sayıyı
etiket olarak algılayacak ve hatalı işlem
yapılacaktır. Ayrıca bir hex sayı önüne 0x konularak da kullanılabilir.
Hex - Onaltılı gösterim...